Copyrights Reserved © 2026
prajayuddanouka.com
★ హైదరాబాద్ విముక్తి పోరులో కీలక ఘట్టం★ శాసనసభ్యుడిగా, మంత్రిగా ప్రజాసేవ★ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం కోసం మంత్రి పదవి కి రాజీనామా అస్త్రం★ ఉక్కు సంకెళ్లను తెంచుకున్న ఉద్యమ చైతన్యం★ అధికార ఆశలకు లొంగని నిక్కచ్చి సిద్ధాంతం★ తెలంగాణ ఉద్యమాల నిలయం 'జలదృశ్యం'★ తుదిశ్వాస వరకు సమరమే... అమరమైన బాపూజీ ఆశయాలుతెలంగాణ ఉద్యమ పితామహుడిగా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా, నిబద్ధత గల ప్రజా నాయకుడిగా చరిత్రలో నిలిచిన మహనీయుడు ఆచార్య కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ. పదవుల కంటే సిద్ధాంతాలకు, స్వార్థం కంటే ప్రజా ప్రయోజనాలకు విలువిచ్చిన నిస్వార్థ ప్రజా సేవకుడు ఆయన. కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ 1915 సెప్టెంబర్ 27న ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా (ప్రస్తుత మంచిర్యాల జిల్లా) వాంకిడి గ్రామంలో పద్మశాలి కుటుంబంలో జన్మించారు. ప్రాథమిక విద్యను ఆసిఫాబాద్లో పూర్తి చేసి, ఉన్నత విద్య కోసం హైదరాబాద్ వెళ్లారు. న్యాయశాస్త్రం (Law) అభ్యసించి న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించారు. లక్ష్మణ్ బాపూజీ విద్యార్థి దశ నుంచే జాతీయోద్యమం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. 1942లో గాంధీజీ పిలుపునిచ్చిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. నిజాం సర్కార్, రజాకార్ల అకృత్యాలకు వ్యతిరేకంగా హైదరాబాద్ సంస్థాన విముక్తి పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. నిజాంపై బాంబు విసిరిన కేసులో విప్లవ వీరుడు నారాయణరావు పవార్కు ఉరిశిక్ష పడకుండా న్యాయవాదిగా వాదించి శిక్షను రద్దు చేయించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. మహాత్మా గాంధీ బోధనలను, సిద్ధాంతాలను త్రికరణశుద్ధిగా ఆచరించడం వల్ల ప్రజలు ఆయనను ఆప్యాయంగా "బాపూజీ" అని పిలిచేవారు. బాపూజీ హైదరాబాద్ రాష్ట్ర శాసనసభకు, ఆ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు పలుమార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు. 1952లో ఆసిఫాబాద్ నుంచి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తర్వాత డిప్యూటీ స్పీకర్గా, కార్మిక, సమాచార, చేనేత శాఖల మంత్రిగా పనిచేశారు. 1969లో ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడిన తొలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఆచార్య కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ పాత్ర అత్యంత సాహసోపేతమైనది, నిర్ణయాత్మకమైనది. ఉద్యమం పట్ల చిత్తశుద్ధితో అధికార పదవిని గడ్డిపోచలా విసిరికొట్టి ప్రజా పక్షాన నిలిచిన అరుదైన రాజకీయ నాయకుడు ఆయన. 1956లో కుదిరిన పెద్దమనుషుల ఒప్పందం ఉల్లంఘనకు గురికావడం వల్ల తెలంగాణ ప్రజల్లో, ముఖ్యంగా యువత మరియు ఉద్యోగులలో తీవ్ర అసంతృప్తి మొదలైంది. ముల్కీ నిబంధనలు అమలు కాకపోవడం, తెలంగాణ నిధులు ఇతర ప్రాంతాలకు మళ్లించబడటం, విద్యార్థులకు ఉద్యోగావకాశాలు దక్కకపోవడం వంటి కారణాలతో 1969 జనవరిలో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ విద్యార్థుల నాయకత్వంలో ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులపై అప్పటి కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి ప్రభుత్వం తీవ్ర నిర్బంధాన్ని, పోలీసు కాల్పులను ప్రయోగించింది. వందలాది మంది విద్యార్థులు అమరులయ్యారు. ఆ సమయంలో బాపూజీ కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి మంత్రివర్గంలో సమాచార, కార్మిక శాఖల మంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు. ప్రభుత్వం తెలంగాణ సమస్యను పరిష్కరించకపోగా, అణచివేత ధోరణిని అవలంబించడాన్ని ఆయన తీవ్రంగా నిరసించారు. తెలంగాణకు జరుగుతున్న అన్యాయాలను ఎత్తిచూపుతూ, ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటు మాత్రమే దీనికి ఏకైక పరిష్కారమని స్పష్టం చేస్తూ ముఖ్యమంత్రికి రాజీనామా లేఖ సమర్పించారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం అధికారంలో ఉన్న మంత్రి పదవిని త్యజించిన మొట్టమొదటి నాయకుడిగా కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ నిలిచారు. ఈ సాహసోపేతమైన నిర్ణయం అప్పటి విద్యార్థులు, యువతకు కొండంత మనోధైర్యాన్ని ఇచ్చింది. కాంగ్రెస్ అధిష్టానం తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నప్పటికీ, ఆయన 1969 మే నెలలో సమాంతరంగా తెలంగాణ ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (TPCC)ని స్థాపించి, దానికి అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ప్రధానంగా విద్యార్థులు, ఉద్యోగులకే పరిమితమైన ఉద్యమానికి బాపూజీ రాజకీయ గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టారు. కాంగ్రెస్లోని ఇతర తెలంగాణ ప్రజాప్రతినిధులను ఏకతాటిపైకి తెచ్చేందుకు కృషి చేశారు. డాక్టర్ మర్రి చెన్నారెడ్డి నేతృత్వంలోని 'తెలంగాణ ప్రజా సమితి'తో కలిసి సమ్మెలు, బంద్లు, శాంతియుత నిరసనలను ఉధృతం చేశారు. ఉద్యమాన్ని ఉధృతం చేస్తున్నందుకు ప్రభుత్వం బాపూజీపై తీవ్ర నిర్బంధ చర్యలు చేపట్టింది. ఉద్యమ నాయకత్వాన్ని బలహీనపరిచేందుకు బాపూజీతో పాటు మర్రి చెన్నారెడ్డి తదితరులను ప్రివెంటివ్ డిటెన్షన్ (PD) యాక్ట్ కింద అరెస్టు చేసి జైలుకు తరలించారు. జైలు జీవితాన్ని అనుభవించినా, బెదిరింపులు ఎదురైనా ఆయన తెలంగాణ వాదం నుంచి వెనకడుగు వేయలేదు. 1971 లోక్సభ ఎన్నికల్లో తెలంగాణ ప్రజా సమితి అత్యధిక స్థానాలు గెలుచుకున్నప్పటికీ, అనంతర పరిణామాలలో ఇందిరా గాంధీతో సంప్రదింపులు జరిపి టి.పి.ఎస్ కాంగ్రెస్లో విలీనమైంది. కానీ పదవుల కోసం లేదా ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గి రాజీపడటానికి బాపూజీ నిరాకరించారు. విలీనాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూ, సమగ్ర తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన జరిగే వరకు పోరాడాలని చివరి వరకు నిలబడ్డారు. 1969 నాటి కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ రాజీనామా, త్యాగం తరువాతి కాలంలో 2001లో ప్రారంభమైన మలిదశ ఉద్యమానికి ఒక బలమైన నైతిక పునాదిగా, స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ కేవలం రాజకీయ నాయకుడే కాదు, సామాజిక సంస్కర్త. చేనేత కార్మికుల హక్కుల కోసం దేశవ్యాప్త పోరాటాలు నిర్వహించారు. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా సహకార రంగంలో చేనేత రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు కృషి చేశారు. ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ మరియు అణగారిన వర్గాల రిజర్వేషన్ల సాధన కోసం, వారి రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కోసం జీవితాంతం గళమెత్తారు. వృద్ధాప్యంలో కూడా ఆయన తెలంగాణ కాంక్షను వీడలేదు. హుస్సేన్సాగర్ ఒడ్డున ఉన్న తన నివాసం 'జలదృశ్యం' తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు, మేధావులకు ప్రధాన వేదికగా నిలిచింది. 2001లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (టీఆర్ఎస్) ఆవిర్భావ సభ కూడా ఈ జలదృశ్యం ప్రాంగణంలోనే జరిగింది. 96 ఏళ్ల వయసులో కూడా ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం 7 రోజుల పాటు నిరాహార దీక్ష చేసి తన నిబద్ధతను చాటుకున్నారు. 2012 సెప్టెంబర్ 21న తన 97వ ఏట కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ కన్నుమూశారు. ఆయన నిస్వార్థ సేవలను గౌరవిస్తూ తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయానికి "శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం" అని నామకరణం చేసింది. ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 27న ఆయన జయంతిని ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. ఆదర్శాలు, పోరాటం, త్యాగమే ఊపిరిగా బతికిన ఆచార్య కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ జీవితం నేటి విద్యార్థి, యువతకు, రాజకీయ నేతలకు మరియు ప్రజాప్రతినిధులకు ఎల్లప్పుడూ స్ఫూర్తిదాయకం.జోహార్ కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ!అమరవీరుల త్యాగాలు చిరస్మరణీయం!! – ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల✍️
»» విసునూరు దొర గూండాలను ఎదిరించి, కౌలు పంటను కాపాడుకున్న చారిత్రాత్మక ధీరవనిత»» వెట్టిచాకిరీ, భూస్వామ్య దోపిడీపై బడుగు బలహీన వర్గాల స్వయం ప్రతిపత్తికి నిలువెత్తు నిదర్శనం»» ఆమె ధిక్కారమే సాయుధ పోరాటానికి నాంది, దొడ్డి కొమురయ్య అమరత్వానికి ప్రేరణ»» తరతరాల బానిసత్వ సంకెళ్లను తెంచిన అణగారిన ప్రజల ఆత్మగౌరవ ప్రతీక»» నేడు వీరనారి చాకలి ఐలమ్మ జయంతి.. ఆ పోరాట స్ఫూర్తికి ఘన నివాళి! నిజాం సంస్థానంలో ఆనాడు దొరలు, దేశ్ముఖ్ల అధికారం ఎంతలా చెలాయించేవారంటే.. సామాన్య రైతులు, బడుగు, బలహీన వర్గాలు వారి గడీల ముందు చెప్పులు చేతబట్టుకుని, తలవంచి నడవాల్సిన దుస్థితి ఉండేది. చాకలి, మంగలి, మాదిగ, మాల వంటి వృత్తి కులాల వారు ఉచితంగా చాకిరి (వెట్టి) చేయాల్సి వచ్చేది. దొరల ఇంట్లో ఏ శుభకార్యం జరిగినా లేదా గడీకి ఏ అధికారి వచ్చినా ఉచితంగా శ్రమదానం చేయడమే కాకుండా, పొలాల్లో పండిన శ్రేష్ఠమైన పంటను “నజరానా”గా సమర్పించాల్సి వచ్చేది. ఈ దోపిడీని సహజ న్యాయంగా భావిస్తున్న కాలంలో, ఐలమ్మ ప్రశ్నించిన తీరు విప్లవాత్మకమైనది. “మేము చెమటోడ్చి పండించిన పంటను మీరెందుకు ఎత్తుకెళ్తారు? కౌలు చెల్లించిన తర్వాత మిగిలిన ధాన్యంపై మాకున్న హక్కేమిటి?” అని ఆమె సంధించిన ప్రశ్నలు కేవలం విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి గడీనే కాకుండా, మొత్తం నిజాం నవాబు ఫ్యూడల్ పాలన పునాదులనే కదిలించాయి. నిస్సహాయంగా బతుకుతున్న గ్రామీణ పేదల్లో "మనం కూడా ఎదురుతిరిగి నిలబడగలం" అన్న అపారమైన ధైర్యాన్ని ఐలమ్మ ధిక్కారం నింపింది. ఐలమ్మ చేసిన పోరాటం వ్యక్తిగత ఆస్తి రక్షణతో మొదలైనా, అది త్వరలోనే విస్తృత రాజకీయ, సామాజిక పోరాటంగా రూపాంతరం చెందింది. దొరల ఆగడాలను ఒంటరిగా ఎదుర్కోవడం అసాధ్యమని గుర్తించిన ఆమె, ఆనాడు తెలంగాణ గ్రామాల్లో ప్రజలను చైతన్యపరుస్తున్న ఆంధ్ర మహాసభ మరియు కమ్యూనిస్టు పార్టీతో చేతులు కలిపారు. పాలకుర్తి మరియు పరిసర గ్రామాలలోని పేద రైతులను, కూలీలను ఆమె ఉద్యమం వైపు నడిపించారు. నాటి ఉద్యమ నాయకులైన రావి నారాయణరెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి, చండ్ర పుల్లారెడ్డి, భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి వంటి ప్రముఖులకు ఆమె పోరాటం గొప్ప ఉత్సాహాన్నిచ్చింది. నాయకులు పాలకుర్తి వచ్చినప్పుడు వారికి ఆశ్రయం కల్పించడం, రహస్య సమావేశాలు ఏర్పాటు చేయడంలో ఆమె క్రియాశీలకంగా వ్యవహరించారు. పంటను దక్కించుకోవడానికి దొరలు కోర్టుల్లో వేసిన అక్రమ కేసులను కొండాలక్ష్మణ్ బాపూజీ వంటి న్యాయవాదుల సహకారంతో న్యాయస్థానంలోనూ సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొన్నారు. పంట పోరాటంలో ఓడిపోయిన విసునూరు దొర ప్రతీకారంతో రగిలిపోయాడు. ఆమె ఇంటిని తగలబెట్టించారు, సామాన్లను లూటీ చేశారు. కుమారులను, భర్తను అక్రమ కేసులతో జైలుకు పంపి చిత్రహింసలకు గురిచేశారు. ఐలమ్మపై కూడా తీవ్రమైన పోలీసు నిర్బంధాలు, దాడులు కొనసాగాయి. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా, కుటుంబం ఛిన్నాభిన్నమైనా ఐలమ్మ ఏనాడూ తలవంచలేదు. "నా ప్రాణం పోయినా సరే, నా హక్కును వదులుకోను" అని నినదించి, ఉద్యమానికి అండగా నిలిచింది.దొడ్డి కొమురయ్య అమరత్వం - రాజుకున్న సాయుధ సమరం ఐలమ్మ పంటను దొంగిలించడానికి విసునూరు దొర పంపిన గూండాలు, రజాకార్లు గ్రామంపై దాడులు తీవ్రతరం చేశారు. 1946 జూలై 4న దొరల గూండాలు సంఘం నాయకులపై, ఐలమ్మ ఇల్లు ఉన్న ప్రాంతంపై జరిపిన కాల్పుల్లోనే యువ కిశోరం దొడ్డి కొమురయ్య నేలకొరిగారు. కొమురయ్య అమరత్వం తెలంగాణ ప్రజల ఆగ్రహాన్ని కట్టలు తెంచుకునేలా చేసింది. చాకలి ఐలమ్మ మొదలుపెట్టిన పంట రక్షణ పోరాటం, దొడ్డి కొమురయ్య రక్తతర్పణంతో తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటంగా మారి దావానలంలా 3,000 గ్రామాలకు విస్తరించింది. లక్షలాది ఎకరాల భూమిని దొరల నుంచి విముక్తం చేసి పేదలకు పంచే మహత్తర విప్లవానికి ఐలమ్మ తొలి కార్యాచరణ వేదిక అయ్యారు. సాయుధ పోరాటం ముగిసిన తర్వాత కూడా ఐలమ్మ సామాజిక సేవ, ప్రజా ఉద్యమాల పట్ల నిబద్ధతతోనే జీవించారు. తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందులు, కుటుంబ నష్టాలు ఎదురైనప్పటికీ ఆమె ఏనాడూ తన సిద్ధాంతాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని వదులుకోలేదు. 1985 సెప్టెంబర్ 10న ఆమె తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె విడిచివెళ్లిన వారసత్వం నేటి తరానికి ఎన్నో పాఠాలు నేర్పుతోంది. పురుషాధిక్య, భూస్వామ్య సమాజంలో ఒక మహిళ రోకలిబండ చేతబట్టి సైన్యాలను ఎదుర్కొన్న తీరు ప్రపంచ విప్లవ చరిత్రలోనే అరుదైన ఘట్టం. అన్యాయాన్ని సహించడమే బానిసత్వం అని, ఎదిరించి నిలబడటమే హక్కుల సాధనకు తొలిమెట్టు అని నిరూపించిన యోధురాలు ఆమె “దున్నేవాడిదే భూమి” అనే నినాదానికి ఆచరణాత్మక రూపం ఇచ్చిన ప్రజా నాయకురాలు ఐలమ్మ. తెలంగాణ సమాజం నేడు స్వేచ్ఛా వాయువులు పీల్చుకుంటోందంటే, నాటి సాయుధ పోరాటంలో అసువులు బాసిన వేలాది మంది అమరులతో పాటు, అణువణువునా ధైర్యాన్ని నింపుకుని పోరాడిన చాకలి ఐలమ్మ వంటి వీరనారుల త్యాగమే కారణం. ఆమె జయంతి సందర్భంగా ఆ వీరమాతకు శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తూ, ఆమె పోరాట స్ఫూర్తిని తరతరాలకు అందించడం మనందరి బాధ్యత. జోహార్ వీరనారి చిట్యాల ఐలమ్మ!అమరవీరుల త్యాగాలు చిరస్మరణీయం!! – ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
కనుపాపవై నా లోగిలిలో అడుగుపెట్టిన నాడేనా గుండెల్లో వెలిగింది ఓ మహోన్నత ఆశల దీపంచదువే మనిషికి అసలైన వెలుగని నమ్మిముందుచూపుతో నిన్ను పిలుచుకున్నాను.. అక్షర!అక్షరానికి నాశనం లేదు.. అది జ్ఞానానికి అమృత రూపంపేరులోనే సంకల్పాన్ని నింపి నిన్ను పెంచిన వేళనా ప్రతి ఆలోచనకూ, నా ప్రతి ఆశయానికీనిలువెత్తు ప్రతిరూపమై నిలిచావు నా చిట్టితల్లీ!గురుకుల ప్రాంగణమే ఒక తపస్సుగా.. క్రమశిక్షణే నీ శ్వాసగానిత్య సాధనతో అక్షరాలను అవపోసన పడుతూతరగతి గదిలో ప్రథమురాలివై ప్రకాశిస్తున్న నా చిట్టితల్లీకష్టాన్ని ఇష్టంగా మార్చుకున్న నీ పట్టుదలే నీకు రక్ష!అక్షరా.. చదువంటే కేవలం పరీక్షల పత్రం కాదుఅది సమాజాన్ని మార్చే ఒక దివ్యమైన ఆయుధంఉన్నత విద్యల శిఖరాలను అలవోకగా అధిరోహించిజ్ఞాన సంపన్నురాలవై జగతిని మెప్పించాలి!నీ చేతి చదువు పదిమంది కన్నీళ్లు తుడవాలినీ ఉన్నత స్థానం నిస్సహాయులకు అండగా నిలవాలిసమాజ సేవలో నీ పేరు మార్మోగాలిరొడ్డ ఇంట వెలిగిన వేగుచుక్కవైఈ లోకానికి నిండు వెలుగులు పంచాలి!కలలు పెద్దవిగా కను.. సంకల్పం దృఢంగా ఉంచుకష్టాలు ఎదురైనా నవ్వుతూ జయించు..నా, నీ కలలన్నీ నిజమై, కాలం నీకు పూలబాటలు పరచాలనీఆయురారోగ్యాలతో, అష్టైశ్వర్యాలతోనూరు వసంతాలు విరాజిల్లాలనితండ్రిగా మనసారా నిన్ను దీవిస్తున్నాను తల్లి!నా ఆశయాల ఆశల దీపం.. నా బంగారు తల్లి రొడ్డ అక్షరకు పుట్టినరోజు శుభాభినందనలు! - ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
రాజకీయాల్లో నాయకులు వస్తుంటారు, పోతుంటారు కానీ కొందరు మాత్రమే ప్రజల గుండెల్లో చెరగని ముద్ర వేస్తారు. వైఎస్సార్ ఆ కోవకు చెందిన అరుదైన జననేత. ఆయన ప్రజలను సంబోధించే తీరు, ముఖంపై నిత్యం చెరగని చిరునవ్వు, ప్రతి ఒక్కరినీ ఆప్యాయంగా పలకరించే తీరు ఆయనను సామాన్య ప్రజలకు మరింత దగ్గర చేశాయి. అందుకే ఆయనను ప్రజలు కేవలం ఒక ముఖ్యమంత్రిగా కాకుండా, తమ ఇంట్లోని పెద్ద దిక్కుగా భావించి 'రాజన్న' అని పిలుచుకున్నారు. సమస్యను విన్నవెంటనే పరిష్కరించాలనే తపన, నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో చూపిన ధైర్యం ఆయన పాలనను ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి. మహిళల ఆర్థిక స్వావలంబన సమాజ ప్రగతికి అత్యంత కీలకమని వైఎస్సార్ బలంగా విశ్వసించారు. డ్వాక్రా సంఘాల ద్వారా గ్రామీణ మహిళలను సంఘటితం చేసి, వారికి పావలా వడ్డీకే వేల కోట్ల రూపాయల రుణాలను అందించడం ఒక విప్లవాత్మక మార్పునకు దారితీసింది. మహిళలు కేవలం గృహిణులుగానే కాకుండా, చిన్న తరహా పరిశ్రమలు, వ్యాపారాలు చేపట్టి కుటుంబ పోషణలో భాగస్వాములయ్యేలా ప్రోత్సహించారు. 'అభయహస్తం' పథకం ద్వారా అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, పేద మహిళలకు పింఛను, బీమా రక్షణ కల్పించి వృద్ధాప్యంలో వారికి భరోసాగా నిలిచారు. ఆడపిల్లల చదువు, వివాహాల కోసం ప్రత్యేక ఆర్థిక సహాయ పథకాలను ప్రవేశపెట్టి వారి సాధికారతకు బాటలు వేశారు. గ్రామాల నుంచి నగరాల వరకు అనుసంధానతను పెంచేందుకు ఆయన చేపట్టిన రహదారి ప్రాజెక్టులు నేటికీ రాష్ట్ర ప్రగతికి చోదక శక్తులుగా ఉన్నాయి. హైదరాబాద్ చుట్టూ 158 కిలోమీటర్ల మేర నిర్మించిన ఔటర్ రింగ్ రోడ్ (ORR) నగరాభివృద్ధికి జీవనాడిగా మారింది. మెహదీపట్నం నుంచి ఆరాంఘర్ వరకు నిర్మించిన పీవీ నరసింహారావు ఎలివేటెడ్ ఎక్స్ప్రెస్వే నగర ట్రాఫిక్ సమస్యను అధిగమించడంలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది. గ్రామీణ రోడ్ల నెట్వర్క్ను ఆధునీకరించి ప్రతి మారుమూల గ్రామానికీ రవాణా సౌకర్యాన్ని మెరుగుపరిచారు.సంక్షేమం – అభివృద్ధి సమన్వయానికి మార్గదర్శిసంక్షేమ పథకాలు అమలు చేస్తే ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతింటుందనే వాదనను ఆయన తన పరిపాలనా దక్షతతో తిప్పికొట్టారు. ఒకవైపు పన్నుల భారం మోపకుండానే సంక్షేమ ఫలాలను పేదవాడి గడప వరకు చేర్చారు. మరోవైపు పెట్టుబడులను ఆకర్షించి పరిశ్రమల స్థాపనకు ప్రోత్సాహమిచ్చారు. ఐటీ రంగాన్ని కేవలం నగరాలకే పరిమితం చేయకుండా విస్తరించడం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, కొత్త సాగునీటి ఆయకట్టును సృష్టించడం ద్వారా స్థిరమైన ఆర్థికాభివృద్ధికి బాటలు వేశారు.అమరత్వం పొందిన ఆశయాలువైఎస్సార్ భౌతికంగా దూరమై ఏళ్లు గడుస్తున్నా, తెలుగు నేలపై ఆయన జ్ఞాపకాలు ఏమాత్రం చెరిగిపోలేదు. కార్పొరేట్ ఆసుపత్రిలో ఉచితంగా చికిత్స పొంది ప్రాణాలు దక్కించుకున్న ప్రతి రోగిలో, ఫీజుల భారం లేకుండా ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్ పట్టా పుచ్చుకున్న ప్రతి విద్యార్థిలో, సాగునీటితో పచ్చబడిన ప్రతి ఎకరం పొలంలో, పక్కా గృహంలో తలదాచుకుంటున్న ప్రతి నిరుపేద కళ్లలో రాజశేఖర రెడ్డి జీవించే ఉన్నారు. ప్రజల కన్నీళ్లు తుడవడమే రాజకీయం, పేదవాడికి ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడడమే నిజమైన నాయకత్వం అని నిరూపించిన మహనీయుడు డాక్టర్ వైఎస్సార్. ఆయన వర్ధంతి కేవలం ఒక వ్యక్తిని స్మరించుకునే రోజు మాత్రమే కాదు, ప్రజా సంక్షేమమే పరమావధిగా సాగాల్సిన పరిపాలనా స్ఫూర్తిని పునరుద్ఘాటించే సందర్భం. సంక్షేమ రంగానికి సరికొత్త బాటలు వేసిన ఆ మహానాయకుడి ఆశయాలు, స్మృతులు చిరస్మరణీయం. - ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
భారతీయ జీవన విధానంలో పండుగలు కేవలం ఆచారాలు కావు అవి మానవ సంబంధాల ఉనికిని గుర్తుచేసే భావోద్వేగ వారధులు. ఆ కోవలోనే శ్రావణ పూర్ణిమ నాడు జరుపుకునే రక్షాబంధన్, రక్తసంబంధాల పరిధిని దాటి సమాజంలో ఆత్మీయతను, పరస్పర గౌరవాన్ని పెంపొందించే విశిష్ట వేడుకగా నిలుస్తోంది. మణికట్టుపై ముడిపడే పట్టుదారం కేవలం ఒక అలంకారం కాదు; అది తోబుట్టువుల మధ్య తరగని ప్రేమకు ప్రతీక, జీవితాంతం రక్షణగా నిలుస్తామనే నిశ్శబ్ద వాగ్దానం.డిజిటల్ వేగం.. నిలిచిన అనుబంధండిజిటల్ మాయలో పడి భౌతిక దూరాలు పెరుగుతున్న నేటి ఆధునిక కాలంలో సంబంధాల విలువ మరింత పెరుగుతోంది. ఉద్యోగ, వ్యాపార బాధ్యతల్లో మునిగితేలే తోబుట్టువులను ఒకే వేదికపైకి తెచ్చే శక్తి ఈ పండుగకు ఉంది. మైళ్ళ దూరం ఉన్నా సాంకేతికత, కొరియర్ సేవల ద్వారా చేరుతున్న రాఖీలు మారుతున్న కాలంలోనూ చెక్కుచెదరని ఆత్మీయతను చాటుతున్నాయి. సాంకేతిక మార్పులు ఎన్ని వచ్చినా, తోడబుట్టిన వారి మధ్య ఉండే ప్రేమ బంధం శాశ్వతమని ఈ వేడుక స్పష్టం చేస్తోంది.పురాణాల నుంచి సామాజిక చైతన్యం వరకుపురాణ ఇతిహాసాల నుంచి భారత చరిత్ర వరకు రాఖీ ప్రాధాన్యం ఎంతో ఉన్నతమైనది. ద్రౌపది కృష్ణుడి గాయానికి తన చీర కొంగును కట్టడం, ఆ భరోసాతో కృష్ణుడు ఆమెకు అండగా నిలవడం రక్షాబంధన్ మూలతత్వాన్ని తెలియజేస్తాయి. అలాగే మొఘల్ చక్రవర్తి హుమాయూన్కు రాణి కర్ణావతి రాఖీ పంపి సహాయం కోరిన చారిత్రక ఘట్టం.. ఈ బంధం మతాలకు, ప్రాంతాలకు అతీతమైనదని నిరూపించింది. రాఖీ కేవలం ఒకే కుటుంబానికి సంబంధించిన విషయం కాదు, ప్రతి మహిళా స్వేచ్ఛగా, సురక్షితంగా జీవించే వాతావరణాన్ని కల్పించాల్సిన బాధ్యత సమాజంపై ఉందనే సామాజిక స్పృహను ఇది గుర్తుచేస్తుంది.నేటి సమాజానికి ఇదొక అత్యవసర సందేశంమహిళల రక్షణ, గౌరవం నిత్యం చర్చనీయాంశంగా మారుతున్న ప్రస్తుత సమాజంలో రక్షాబంధన్ ప్రాధాన్యం మరింత విస్తృతమవ్వాలి. ఈ పండుగను కేవలం ఒక రోజు సంబరానికో, బహుమతుల మార్పిడికో పరిమితం చేయకూడదు. ప్రతి పురుషుడు తన ఇంట్లోని మహిళతో పాటు, సమాజంలోని తోటి స్త్రీల భద్రతకు, గౌరవానికి కట్టుబడి ఉన్నప్పుడే ఈ పండుగకు నిజమైన అర్థం చేకూరుతుంది. స్త్రీకి రక్షణ మాత్రమే కాదు, సమాన గౌరవం, స్వేచ్ఛ ఇచ్చినప్పుడే సమాజంలో నిజమైన సోదరభావం వెల్లివిరుస్తుంది. పున్నమినాటి చంద్రుడిలా స్త్రీల పట్ల చక్కటి సంస్కారం అలవర్చుకొని ఒకరికి ఒకరు తోడునీడగా అనుబంధాలతో కలకాలం వర్ధిల్లాలని ఆశిద్దాం.! ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
శ్రమ పడ్డ పదేళ్ల పాత చిత్రం...ఆ పచ్చని చేను సాక్షిగా...నింగికెగిసిన ఆత్మీయుడి జ్ఞాపకం కాలం చక్రంలా తిరుగుతూ ఎన్నో ఏళ్లను దాటేస్తుంది, కానీ కొన్ని మధుర జ్ఞాపకాలు మాత్రం నిన్న మొన్నటిలాగే మన మనసు పొరల్లో పదిలంగా ఉంటాయి. ఒక్క ఫోటో... జీవితంలోని వందల వేల జ్ఞాపకాలను ఒక్కసారిగా గుండెకు హత్తుకునేలా చేస్తుంది. సరిగ్గా పదేళ్ల క్రితం పత్తి చేనులో ఆర్.ఎన్.ఆర్. అనే నేను కాడెద్దుల సాయంతో గుంటుక తోలుతూ, మట్టి వాసనల మధ్య చెమటోడ్చిన క్షణాలను నేడు ముఖ పుస్తకం (ఫేస్ బుక్) నాకు ఒక అపూర్వమైన క్షణాన్ని నా కళ్ల ముందుకు తెచ్చింది. ఆ చిత్రాన్ని చూసిన మరుక్షణం నాటి చెమట వాసన, మట్టి సువాసన, పచ్చని పైరుల సవ్వడి ఒక్కసారిగా నన్ను చుట్టుముట్టాయి. శ్రమను నమ్ముకున్న ఒక రైతుగా ఆ దృశ్యం నన్ను చెప్పలేనంత ఆనందంలో ముంచెత్తింది. ఆ నాటి వ్యవసాయ శ్రమను, రైతుగా నాకున్న అనుబంధాన్ని ఈ చిత్రం తట్టిలేపిన వేళ ఒకవైపు గర్వంగా, ఎంతో ఆనందంగా అనిపించింది. ఆ రోజు ఇప్పటికీ నా కళ్లముందే కదులుతోంది. నేలతల్లిని ముద్దాడే ఎండ, వరుసలు తీరిన పత్తి మొక్కలు, నాగలి కాడికి సమంగా అడుగులు వేస్తున్న నా నమ్మకమైన కాడెద్దులు... ఆ మూగజీవాలతో నాకున్న అవినాభావ బంధం ఆ చిత్రంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. చెమటను చిందిస్తూ, భూమిని దున్నుతూ పడిన ఆ కష్టం నాలో ఒక అద్భుతమైన ఆత్మసంతృప్తిని నింపిన వేళ అది. ఆ శ్రమను పదేళ్ల తర్వాత మళ్లీ చూసుకోవడం ఏ మనిషికైనా ఎంతో గర్వకారణం, మధురానుభూతిని కలిగిస్తుంది. కానీ, ఆ సంతోషం, ఆ ఆనందం ఎక్కువసేపు నిలవలేదు. ఆ ఫ్రేమ్ వెనుకే గుండెను పిండేసే ఒక తీరని వేదన దాగుంది. ఆ ఫ్రేమ్ వెనుక ఉన్న మనిషి జ్ఞాపకం రాగానే నా గుండె బరువెక్కింది, కళ్లల్లో నీటిపొర కమ్మింది. ఎందుకంటే, ఆనాడు నా శ్రమను చూసి మురిసిపోతూ, ఎంతో ఆప్యాయంగా చేను గట్ల మీద నిలబడి, నా శ్రమను ఎంతో అభిమానంతో చూస్తూ, ఏ కల్మషం లేని చిరునవ్వుతో ఈ క్షణాన్ని తన కెమెరాలో బంధించిన వ్యక్తి నా మామ, నా ఆత్మీయ బంధం డాక్టర్ నీర్మాల చంద్రశేఖర్. ఆయన ఎంత నిరాడంబరుడో, అంతటి ప్రేమమూర్తి. ఎవరితోనూ వివాదాలకు పోని వివాదరహితుడు, ఆ నిండైన మనసు, ప్రతి ఒక్కరినీ ఆప్యాయంగా పలకరించే ఆ వ్యక్తిత్వం మాటల్లో వర్ణించలేనివి. ఈరోజు ఆ చిత్రం నా ముందుంది, నా శ్రమకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. కానీ, ఆ దృశ్యాన్ని తీసిన నా ఆత్మీయ మామ మాత్రం నేడు మా మధ్య లేరు. ఆ ఆలోచనే మనసును బరువెక్కిస్తోంది, కళ్లల్లో నీళ్లను నింపుతోంది. ఫోటోలోని పచ్చని చేను నా కష్టానికి ప్రతిరూపమైతే, ఆ ఫ్రేమ్ వెనుక ఉన్నది నా మామ నిస్వార్థమైన ప్రేమ. మనుషులు దూరమైనా.. వారు పంచిన అనురాగం, జ్ఞాపకాలు ఎప్పటికీ అమరమే. ఈ చిత్రం కేవలం పాత జ్ఞాపకం మాత్రమే కాదు... నా శ్రమకు, నన్ను ప్రాణంగా ప్రేమించిన మామ డాక్టర్ నీర్మాల చంద్రశేఖర్ జ్ఞాపకార్థానికి నిలువెత్తు నివాళి.💐😭🙏 - ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల✍️
నేలతల్లికి మూసీ జలాల స్పర్శ - ఊరి ప్రజలకు పెద్ద మైసమ్మ రక్ష!అనంతగిరి కొండల్లో ఉదయించిన గంగమ్మఅలసటే తెలియక సాగివచ్చిన జీవధారహైదరాబాద్ నగరాన్ని దాటుకుంటూ వచ్చిమన వెల్దేవి గ్రామ పొలిమేరలను ముద్దాడే వేళసోలిపేట ప్రాజెక్టును నిండుకుండలా మార్చికృష్ణమ్మ ఒడిలో సంగమించే మూసీ ప్రవాహం!ఎండిపోని ఊటలతో బోరుబావులు గలగలలాడపచ్చని పైర్లతో నేలతల్లి పులకించి మురవగాకష్టించే రైతన్న కళ్లల్లో వెలుగులు విరియగాపాడిపంటలు, పశుపక్షాదులు చల్లగా వర్ధిల్లగామన ఊరిని కాపాడుతున్న పవిత్ర జలధార!నేడు మన వెల్దేవి నేలపైన పండుగ శోభఊరి ముత్యాలమ్మ, కరుణించే పెద్ద మైసమ్మల సన్నిధిలోపసుపుకుంకుమల పరిమళాల పూజల వేళవేపకొమ్మల నీడన బోనం నెత్తినెత్తిడప్పుచప్పుళ్ల నడుమ కదలివచ్చే ఆడపడుచులు!ఘటాల ఊరేగింపుతో గుడి ప్రాంగణం మురిసిపోగాభక్తిశ్రద్ధలతో తల్లులకు సమర్పించే నైవేద్యంచీడపీడలు తొలగి ఊరు చల్లగా ఉండాలనికరువు కాటకాలు రాకుండా సిరులు కురవాలనిమొక్కులు తీర్చుకుంటూ వేడుకునే శుభవేళ!అమ్మల దీవెనలతో మన వెల్దేవి గ్రామం మొత్తంసుఖసంతోషాలతో, ఆయురారోగ్యాలతో నిండాలిప్రతి ఇంటా విజయాల పంటలు పండాలి!వెల్దేవి గ్రామ ప్రజలందరికీ బోనాల పండుగ శుభాకాంక్షలు! - ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
భారతదేశ చరిత్రలో స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నేడు చిరస్మరణీయమైన రోజు దాదాపు రెండు శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన బ్రిటిష్ వారి వలస పాలనకు ముగింపు పలికి, 1947 ఆగస్టు 15న దాస్య శృంఖలాలు తెంచిన దినం మన దేశం స్వేచ్ఛా వాయువులు పీల్చుకుంది. ఇది కేవలం ఒక ఉత్సవ దినం మాత్రమే కాదు, కోట్లాది భారతీయుల ఆత్మగౌరవానికి మరియు స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలకు ప్రతీక. ఈ స్వాతంత్ర్యం వెనుక ఎందరో మహనీయుల త్యాగాలు, రక్తతర్పణాలు ఉన్నాయి. మహాత్మా గాంధీ చూపిన అహింస, సత్యాగ్రహ మార్గాల నుంచి సుభాష్ చంద్రబోస్, భగత్ సింగ్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, అల్లూరి సీతారామరాజు వంటి వీరుల సాయుధ పోరాటాల వరకు ప్రతి ఒక్కరి కృషి అమూల్యమైనది. సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్, జవహర్లాల్ నెహ్రూ, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ వంటి దార్శనికులు దేశానికి దిశానిర్దేశం చేసి స్వతంత్ర భారతదేశ నిర్మాణానికి బలమైన పునాదులు వేశారు. ప్రతి సంవత్సరం ఈ రోజున దేశవ్యాప్తంగా పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది. ఢిల్లీలోని చారిత్రాత్మక ఎర్రకోటపై భారత ప్రధానమంత్రి జాతీయ పతాకాన్ని ఆవిష్కరించి దేశ ప్రజలనుద్దేశించి ప్రసంగిస్తారు. దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల రాజధానుల్లో, నగరాల్లో, గ్రామాల్లో, విద్యాసంస్థలు మరియు కార్యాలయాల్లో త్రివర్ణ పతాకాన్ని సగర్వంగా ఎగురవేస్తారు. విద్యార్థులు, పౌరులు దేశభక్తి గీతాలు ఆలపిస్తూ, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలతో అమరవీరుల త్యాగాలను స్మరించుకుంటారు. స్వాతంత్ర్యం సాధించి దశాబ్దాలు గడిచినా, దేశాన్ని అన్ని రంగాల్లో అగ్రగామిగా నిలపడం ప్రతి పౌరుడి కర్తవ్యం. కుల, మత, ప్రాంతీయ భేదాలను విడనాడి, ఐక్యమత్యంతో దేశ సమగ్రతను, శాంతిభద్రతలను కాపాడటమే మనం సమరయోధులకు ఇచ్చే అసలైన నివాళి."జయహో భారత్ – వందేమాతరం!" - ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️