అధికార గర్వాన్ని సవాలు చేసి గెలిచిన విద్యార్థి చైతన్యం
భారతదేశాన్ని ఇటీవల కుదిపేసిన యువతరం (జెన్-జీ) ఆందోళన తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేసింది. ఎల్లెడలా విస్తరించిన నిరుద్యోగం, వ్యవస్థీకృత అవినీతి, ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీలు, తద్వారా లభించాల్సిన కొద్దిపాటి అవకాశాలు కూడా చేజారిపోవడం ఈ ఆగ్రహానికి ప్రాథమిక కారణాలని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ విశ్లేషణ నిజమే అయినప్పటికీ, ఇది మాత్రమే పూర్తి కారణం కాదు. 15 ఏళ్ల ఓ చిన్నారి ఇంటి వద్ద తల్లికి అబద్ధం చెప్పి మరీ జంతర్ మంతర్ నిరసనకు వచ్చింది. అంత చిన్న వయసులో ఆమెను కదిలించింది కేవలం భవిష్యత్తు ఉద్యోగావకాశాల లేమి మాత్రమేనా? ఖచ్చితంగా కాదు. అంతకంటే లోతైన కారణాలు ఉన్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా నగరాలకూ, పట్టణాలకూ ఈ ఉద్యమం దానంతట అదే విస్తరించిందంటే దాని వెనుక ఉన్న ఆవేదన చాలా లోతైనది. కానీ, పాలకవర్గానికి గానీ, ప్రభుత్వానికి గానీ దీనిని అర్థం చేసుకునే కనీస పరిపక్వత లేకపోయింది. ఈ ఆందోళన వెనుక ఏ 'రాజకీయ' శక్తిగానీ, నిర్దిష్ట 'నాయకులు' గానీ లేరనేది స్పష్టం. ఒకవేళ నాయకులే నడిపిన ఉద్యమమైతే, అటువంటి నాయకులను ఎలా దారికి తెచ్చుకోవాలో భారతీయ జనతా పార్టీకి బాగా తెలుసు. వారి మధ్య చీలికలు తేవడం, ప్రలోభాలకు గురిచేయడం, అవినీతి ముద్ర వేసి అప్రతిష్టపాలు చేయడం, సీబీఐ లేదా ఈడీ బెదిరింపులతో లోబరుచుకోవడం బిజెపికి అలవాటైన విద్యే. కానీ, ఈ ఉద్యమానికి నాయకుడంటూ ఎవరూ లేకపోవడంతో బిజెపి సాంప్రదాయ వ్యూహాలేవీ పారలేదు. అధికార పక్షంగా వారు ప్రయోగించిన అన్ని అస్త్రాలూ ఘోరంగా విఫలమయ్యాయి. సోనమ్ వాంగ్చుక్ తన దీక్షను విరమించినా ఉద్యమ తీవ్రత తగ్గలేదు. మంత్రి జె.పి.నడ్డా నివాసానికి 'కాక్రోచ్' జనతాపార్టీ నాయకులు వెళ్లి జరిపిన చర్చలను కూడా విద్యార్థులు ఆమోదించలేదు. ముందస్తు షరతులు లేకుండా చర్చలకు రాలేమని స్పష్టం చేశారు. సాధారణ ఉద్యమాల్లో నాయకులు తమ అనుయాయుల తరఫున మాట్లాడతారు, కానీ అక్కడ విద్యార్థులు నాయకుల వెనుక నడవలేదు, తమ డిమాండ్ల ప్రాతిపదికన మాత్రమే ఐక్యమయ్యారు. ఆ డిమాండ్ల విషయంలో రాజీపడే ప్రసక్తే లేదని తేల్చి చెప్పారు.
ప్రస్తుత ప్రభుత్వపు నైతిక డొల్లతనం పట్ల యువతలో ఏర్పడిన తీవ్ర అసంతృప్తే ఈ ఉద్యమానికి అసలు బలం. ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీలు, ఉద్యోగాల కోత మాత్రమే విద్యార్థులను జంతర్ మంతర్ వద్దకు తీసుకరాలేదు. వ్యవస్థలో కనీస 'జవాబుదారీతనం' లేకపోవడమే వారిని కదిలించింది. ఇన్ని వైఫల్యాలు జరుగుతున్నా ఎవరూ బాధ్యత వహించకపోవడాన్ని వారు ప్రశ్నించారు. విద్యామంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేస్తేనే ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీలు ఆగిపోతాయని లేదా విద్యా వ్యవస్థ మారిపోతుందని విద్యార్థులు భావించలేదు. కానీ ఆయన రాజీనామా చేయాలన్న డిమాండ్పై వారు పట్టుబట్టారు. ప్రశ్నాపత్రాల లీకింగ్ వ్యవహారంలో కొందరు దిగువ స్థాయి సిబ్బందినో, అధికారులనో బలిపశువులను చేసి చేతులు దులుపుకోవడాన్ని వారు అంగీకరించలేదు. రాజకీయ నాయకత్వమే దీనికి పూర్తి బాధ్యత వహించాలని కోరారు. ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టులు ఏర్పాటు చేస్తామన్న ప్రధాని మోడీ హామీని కూడా వారు నమ్మలేదు. ఇంటికి చెప్పకుండా వచ్చిన 15 ఏళ్ల బాలిక నుండి, పెల్లెట్ తుపాకులను ఎదుర్కొన్న ధైర్యవంతులైన యువత వరకు అందరినీ ఐక్యం చేసింది “ప్రభుత్వం నైతిక బాధ్యత వహించాలి” అనే ఏకైక డిమాండే.
ఈ నైతిక డొల్లతనం ప్రస్తుత ప్రభుత్వాల్లో అణువణువునా నిండిపోయింది. ప్రతిపక్ష ప్రజాప్రతినిధులను కొనుగోలు చేయడం వంటి పనులన్నీ ప్రజాస్వామ్యం ముసుగులోనే సాగుతున్నాయి. ఈ అక్రమాలను సమర్థిస్తూ కొన్ని మీడియా సంస్థలు భజన చేస్తుంటే, మరోవైపు ప్రశ్నించే ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేస్తున్నారు. ఇటువంటి వాతావరణంలో విద్యార్థులు ధైర్యంగా నిలబడి ఈ దుర్మార్గాన్ని నిలదీశారు. ప్రధాని మోడీ భజనను అవహేళన చేస్తూ వారు ప్రదర్శించిన పోస్టర్లు, కార్టూన్లు భయంతో చలనం కోల్పోయిన సమాజంలో మళ్లీ చైతన్యాన్ని నింపాయి. పోలీసుల క్రూరత్వం, పెల్లెట్ గన్నులు, మేకులు ఉన్న లాఠీలు, బాష్పవాయు ప్రయోగాలు... ఇవన్నీ ప్రజల్లో భయాన్ని నిలబెట్టడానికే ప్రభుత్వం ఉపయోగించింది. ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా విషయంలో మొండిగా వ్యవహరిస్తూ, ప్రజలను విడివిడిగా చేసి, వారు అశక్తులనే భావన కల్పించాలని చూసి విఫలమైంది.
ఈ రకమైన నైతిక రాహిత్యం ప్రతి ఫాసిస్టు ప్రభుత్వంలోనూ కనిపిస్తుంది. 1930ల నాటి జర్మనీలో నాజీ ఉద్యమం గుత్తపెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు నమ్మించి, అధికారంలోకి వచ్చాక అదే గుత్తపెట్టుబడిదారులతో చేతులు కలిపింది. ఈ ఒప్పందం కోసం ఎర్నెస్ట్ రోమ్ నాయకత్వంలోని తమ సొంత సహచరులనే 'నైట్ ఆఫ్ లాంగ్ నైవ్స్' (విచ్చుకత్తుల విషమ రాత్రి) ఘటనలో దారుణంగా ఊచకోత కోసింది. నేటి నయా ఫాసిస్టులు కూడా అధికారంలోకి రాకముందే గుత్తపెట్టుబడిదారులతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నారు. దేశ వనరులను దోచుకోవడానికి వారికి పూర్తి స్వేచ్ఛనిచ్చారు. నైతికత నశించినప్పుడే గోబెల్స్ తరహా అసత్య ప్రచారాలు అవసరమవుతాయి. మన దేశంలో "కొందరూ బాలీవుడ్ నటులు మరియు నాయకులతో ఇది సాధ్యమే" అని చెప్పించడం ప్రభుత్వ నైతిక వైఫల్యానికి నిదర్శనం. అయితే మన విద్యార్థులు కపటం లేనివారు, ఆదర్శ భావాలు కలిగినవారు, భయం ఎరుగనివారు. ఈ నైతిక డొల్లతనాన్ని అందుకే వారు సవాలు చేయగలిగారు. అందుకే ఆ అధికార గర్వాన్ని సవాలు చేసిన విద్యార్థి యువత ఉద్యమ చైతన్యం గెలిచింది.
విద్యార్థులు సాధించిన ఈ విజయం నైతికమైనది. అంతమాత్రాన ఈ వ్యవస్థ పూర్తిగా మారిపోయిందని అనుకోలేము. పులిని బోనులో బంధించినంత మాత్రాన దాని చర్మంపై మచ్చలు పోవు కదా! విద్యార్థుల డిమాండ్లు వ్యవస్థాగత మార్పులను కోరేవి కావు, అందుకే ఈ ఉద్యమం వేగంగా విస్తరించింది. ఇక్కడ రైతు ఉద్యమానికి, విద్యార్థి ఉద్యమానికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గమనించాలి. రైతు ఉద్యమం ఒక నిర్దిష్ట వర్గ ప్రయోజనాల కోసం, నయా ఉదారవాద వ్యవస్థ తెచ్చిన మార్పులను తిప్పికొట్టడానికి నడిచింది. కానీ విద్యార్థి ఉద్యమం నైతిక బాధ్యతను ప్రశ్నించింది. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ప్రజలకు అనుకూలంగా ఎలాంటి వ్యవస్థాగత మార్పులను తీసుకురాదు. తన ప్రతిష్ట మసకబారినా, మళ్లీ భయోత్పాతాన్ని సృష్టించేందుకు సర్వశక్తులూ ఒడ్డుతుంది. రాబోయే రోజుల్లో మెజారిటీ ప్రజలను మతతత్వ భావోద్వేగాలకు గురిచేయడం, మత ఘర్షణలు రేపడం, సరిహద్దు వివాదాలను రెచ్చగొట్టడం (డొనాల్డ్ ట్రంప్ దక్షిణాసియాపై పట్టు సాధించాలని చూస్తున్న తరుణంలో ఇది కొంత సంక్లిష్టమే కావచ్చు), ఉద్యమ నాయకత్వాన్ని లోబరుచుకోవడం వంటి కుట్రలకు బడా పెట్టుబడిదారులు, కొందరు నాయకులు పాల్పడే అవకాశం ఉండవచ్చు అని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఏది ఏమైనా, నయా ఫాసిస్టుల మోసాన్ని, విద్వేష రాజకీయాలను ఎండగట్టడంలో విద్యార్థి యువత చేసిన ఉద్యమం చారిత్రాత్మక పాత్ర పోషించింది. “అధినాయకుడికి తిరుగే లేదు” అనే భ్రమను పటాపంచలు చేసి, దేశంలో అలుముకున్న భయానక వాతావరణాన్ని చెదరగొట్టింది. రాజకీయంగా ఈ పాలనను ఎలా సవాలు చేయవచ్చో స్పష్టమైన మార్గాన్ని చూపించింది.
- ఆర్.ఎన్.ఆర్. అక్షర జ్వాల ✍️
